Samy Moussa en zijn 'muziek voor mensen'

Samy Moussa (Montréal, 1984) ziet het symfonieorkest als een gloeiend, expressief organisme: vele stemmen die één adem delen. Vanuit zijn huidige basis in Berlijn ontwikkelde hij zich in korte tijd tot een van de meest gevraagde stemmen in de hedendaagse orkest- en koormuziek, met opdrachten en uitvoeringen door prominente orkesten in Europa en Noord-Amerika. In seizoen 2026–2027 is hij composer in residence van de NTR ZaterdagMatinee, waar zijn muziek als dramaturgische motor door de concertserie loopt.

Moussa groeide op in Montréal, waar hij compositie studeerde bij José Evangelista. Daarna studeerde hij in München bij Matthias Pintscher en Pascal Dusapin, en volgde hij masterclasses dirigeren bij Pierre Boulez en Péter Eötvös. Zijn dubbele vorming, componist én dirigent, is bepalend voor zijn profiel. Zijn muziek heeft op de lessenaars gestaan van orkesten als het Koninklijk Concertgebouworkest, de Wiener Philharmoniker en het New York Philharmonic.

Zijn internationale doorbraak volgde op een aantal opdrachtwerken voor het Orchestre Symphonique de Montréal. Ook de toekenning in 2013 van de Composer’s Prize van de Ernst von Siemens Music Foundation droeg hieraan bij. Moussa was artist in residence bij het Toronto Symphony Orchestra en bij het Filharmonisch Orkest van Helsinki. Hierdoor raakte zijn werk stevig verankerd in zowel de Noord-Amerikaanse als de Europese muziekcultuur. ‘Esthetisch en ethisch gezien is het idee van culturele continuïteit voor mij fundamenteel’, aldus Samy Moussa.

Belangrijke elementen in de muziek van Moussa zijn een sterke harmonische structuur, een grote helderheid, expressiviteit en monumentaliteit. In zijn werk wisselt hij dichte, symfonische klankblokken af met fragiele, transparante lijnen, waardoor zijn stukken voortdurend in- en uitzoomen op hetzelfde muzikale landschap. Recensenten benadrukken die ambiguïteit, tegelijk lyrisch en monumentaal, als een van zijn onderscheidende kenmerken: geworteld in Europese orkestrale tradities, maar met een Noord-Amerikaanse directheid en vitaliteit.

Zelf zegt hij over zijn werk:

Zijn oeuvre omvat inmiddels bijna vijftig werken, van kamermuziek en solostukken tot opera’s, oratoria en grote orkestwerken. Tekstbronnen spelen vaker een onderliggende rol, zoals in The Sick Rose (2015) en Ahania’s Lament (2012, op 30 januari brengt de ZaterdagMatinee de Nederlandse première), beide gebaseerd op de poëzie en mythologie van William Blake. Orkestwerken als het Vioolconcert ‘Adrano’ (2019) en het Fluitconcert (2025) tonen zijn gevoel voor ruimtelijke effecten en subtiel opgebouwde spanningsbogen.

Recent ontwikkelde Moussa zijn taal verder in composities als Nocturne, een hypnotiserende nachtelijke meditatie voor orkest, en Melancholy’s Attributes, dat simpelweg verschillende gevoelens van melancholie in muziek weergeeft. Daartegenover staan intieme werken zoals het Strijkkwartet, Ring voor cello en piano en diverse liederen, die zijn voorliefde voor geconcentreerde expressie onderstrepen.

De ZaterdagMatinee plaatst Moussa in het hart van het seizoen 2026-2027, met een reeks concerten die samen een bewegend en bewogen portret vormen. Zijn muziek trekt als rode draad door verschillende programma’s, geflankeerd door repertoire van onder anderen Nielsen, Brahms, Szymanowski, Lutosławski en Respighi. Zo ontstaat een doorlopend gesprek tussen Moussa en het orkestrepertoire van de negentiende tot en met de eenentwintigste eeuw.